Uluslararası Af Örgütü, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), iklim adaletinin sağlanabilmesi için ifade, örgütlenme ve barışçıl toplanma haklarının güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

Uluslararası Af Örgütü, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), iklim adaletinin sağlanabilmesi için ifade, örgütlenme ve barışçıl toplanma haklarının güvence altına alınması gerektiğini belirtti. Örgütün Türkiye Direktörü Ruhat Sena Akşener, 14 Kasım'da Antalya'da yapılması planlanan iklim yürüyüşünün Türkiye'nin barışçıl protesto hakkını koruma konusundaki yaklaşımını gösterecek önemli bir sınav olacağını söyledi.

Uluslararası Af Örgütü, COP31'in ikinci gününde Mavi Bölge'de "İnsan Hakları Olmadan İklim Adaleti Olmaz" başlıklı basın toplantısı düzenledi. Toplantıya Akşener'in yanı sıra örgütün İklim, Ekonomik ve Sosyal Adalet ve Kurumsal Hesap Verebilirlik Programı Direktörü Marta Schaaf ile Uganda merkezli Kadınların Toprak Hakları Merkezi İcra Direktörü Lillian Babirye katıldı.

Toplantıda Türkiye'deki insan hakları ortamı, iklim aktivistlerine yönelik kısıtlamalar, çevre savunucularının hakları ve fosil yakıt sektörünün iklim politikaları üzerindeki etkisi ele alındı.

''İklim adaletini talep etme özgürlüğü olmadan iklim adaleti sağlanamaz''

İklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda bir insan hakları krizi olduğunu belirten Akşener, krizden etkilenen toplulukların karar alma süreçlerine katılabilmesi gerektiğini söyledi.

Akşener, “İklim krizinden etkilenen insanlar, kendi geleceklerini belirleyen kararlarda söz sahibi olabilmeli. İnsanlar çevrelerini etkileyen bilgilere erişebilmeli, karar alma süreçlerine katılabilmeli, bu kararlara itiraz edebilmeli ve gerektiğinde barışçıl biçimde protesto edebilmeli. İşte tam da bu nedenle ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkı iklim adaletinden ayrı düşünülemez. İklim adaletini talep etme özgürlüğü olmadan iklim adaleti sağlanamaz” dedi.

Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yapmasının önemli bir sorumluluk getirdiğini belirten Akşener, konferansın başarısının yalnızca müzakere masalarında alınan kararlarla ölçülemeyeceğini ifade etti.

Akşener, “Bir COP konferansına ev sahipliği yapmak yalnızca delegasyonları ağırlamak, toplantı salonlarını hazırlamak veya güvenlik önlemleri almak anlamına gelmez. Türkiye, konferans boyunca ifade özgürlüğünü, örgütlenme özgürlüğünü ve barışçıl toplanma hakkını güvence altına almalıdır. Bu haklar yalnızca Birleşmiş Milletlerin kontrolündeki Mavi Bölge'de veya konferans süresince değil, sonrasında da korunmalıdır. Aynı haklar konferans alanının dışında, Antalya sokaklarında ve Türkiye'nin diğer bütün şehirlerinde de geçerli olmalıdır” diye konuştu.

Türkiye'de hak kısıtlamalarına dikkat çekti

Türkiye'de ifade, örgütlenme ve barışçıl gösteri haklarına yönelik kısıtlamaların uzun yıllardır belgelendiğini söyleyen Akşener, barışçıl gösterilerin yasaklanması, göstericilerin gözaltına alınması ve gazetecilerin çalışmalarına müdahale edilmesinin devam eden sorunlar olduğunu belirtti.

Akşener, bu uygulamaların toplumda caydırıcı etki yarattığını ifade ederek, “Bir gazeteci yaptığı haber nedeniyle soruşturulursa diğer gazeteciler de işlerini yaparken kendilerini sansürlemeye başlayabilir. Bir aktivist barışçıl bir protestoya katıldığı için gözaltına alınırsa başka insanlar gösterilere katılmamaya karar verebilir. İnsan hakları örgütlerinin faaliyetleri engellenirse diğer kuruluşlar benzer sonuçlarla karşılaşmamak için çalışmalarını sınırlandırabilir” dedi.

Bu durumu caydırıcı etki olarak tanımlayan Akşener, “İnsanların konferans sırasında ve sonrasında konuşurken kendilerini güvende hissetmeleri gerekiyor. Gözetim, gözaltı, kovuşturma veya konferans sonrasında misillemeyle karşılaşma korkusu varsa insanların özgürce katılım göstermesini bekleyemeyiz” ifadelerini kullandı.

14 Kasım'daki iklim yürüyüşü

Antalya'da 14 Kasım'da yapılması planlanan iklim yürüyüşünün Türkiye'nin barışçıl gösteri hakkına yaklaşımını değerlendirmek açısından önemli olduğunu belirten Akşener, yetkililere açık ve erişilebilir bilgi sağlama çağrısı yaptı.

Akşener, “14 Kasım'da Antalya'da yapılması planlanan yürüyüş, ev sahibi ülke ve konferans açısından önemli bir sınav olacak. Türkiye'nin COP31 sırasında barışçıl protesto hakkını ne ölçüde koruduğunu görmek için somut bir fırsatımız olacak. Yetkililer, barışçıl gösterilerin nerede ve nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin açık, erişilebilir ve zamanında bilgi sağlamalı. Bu yürüyüş sırasında herhangi bir kısıtlama uygulanmamalı” dedi.

AF Örgütü'nün eylem başvurusuna henüz onay verilmedi

Uluslararası Af Örgütü'nün İklim, Ekonomik ve Sosyal Adalet ve Kurumsal Hesap Verebilirlik Programı Direktörü Marta Schaaf da iklim politikalarının etkili olabilmesi için sivil toplumun özgürce faaliyet gösterebilmesi gerektiğini söyledi.

Schaaf, örgütün COP31 kapsamında düzenlemek istediği bir eylem için henüz onay alamadığını açıkladı.

Schaaf, “Uluslararası Af Örgütü, ilgili aktivist ağı ve İnsan Hakları ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu olarak dünyanın dört bir yanındaki hak savunucularıyla dayanışma amacıyla bir eylem düzenlemeye çalışıyoruz. Bugün gerçekleştirmek istediğimiz eylem için kurallara uygun şekilde izin başvurusunda bulunduk. Ancak geçmişte düzenlediğimiz eylemlerle neredeyse aynı olmasına rağmen henüz onay alamadık. Bunun nedenini bilmiyoruz ancak eylemi hafta içinde gerçekleştirebilmeyi umuyoruz” diye konuştu.

Fosil yakıt şirketlerinin lobi faaliyetlerine dikkat çekti

Fosil yakıt sektörünün iklim politikaları üzerindeki etkisini eleştiren Schaaf, şirketlerin yanıltıcı söylemler ve lobi faaliyetleri yoluyla iklim eylemini sınırlandırdığını savundu.

Schaaf, “Fosil yakıt sektörü, iklim değişikliğinin gerçekliğini kabul ederken kendisini çözüm sunabilecek enerji uzmanı olarak konumlandırıyor. Aynı zamanda fosil yakıtlardan uzaklaşmanın çok maliyetli olduğunu öne süren yanıltıcı veya yanlış anlatıları yaymak için milyonlarca dolar harcıyor. Bunu yaparken fosil yakıt kullanımının yol açtığı muazzam insani ve maliyetli sonuçları ve dünyanın dört bir yanındaki vergi mükelleflerinden aldıkları doğrudan ve dolaylı sübvansiyonları gizliyor” dedi.

Sektörün protesto hakkını sınırlandıran yasal düzenlemeleri desteklediğini de öne süren Schaaf, özel güvenlik uygulamaları ve stratejik davaların çevre savunucuları üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.

Schaaf, “Sağlıklı bir sivil alan ve iklim eylemi yalnızca protesto hakkına ilişkin iyi yasaların varlığına bağlı değil. Kendi çıkarlarını gözeten şirketler daha yüksek sesle konuşuyor, daha fazla mali kaynağa sahip oluyor ve yanlış bilgiler yayıyorsa bu hak anlamını yitiriyor” ifadelerini kullandı.