İtalya Temsilciler Meclisi, antisemitizmle mücadeleye ilişkin yasa tasarısını 147’ye karşı 93 oyla kabul ederek yasama sürecindeki son aşamayı tamamladı. Yeni suç veya ceza öngörmeyen düzenleme, İsrail hükümetinin politikalarına yönelik eleştirilerin antisemitizm kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda tartışma yarattı.
İtalya Temsilciler Meclisi, antisemitizmle mücadele ve antisemitizmin tanımlanmasına ilişkin yasa tasarısını 17 Kasım’da 147’ye karşı 93 oyla kabul etti. Beş milletvekilinin çekimser kaldığı oylamayla tasarı, Senato’daki kabulün ardından parlamentodaki son aşamayı da tamamladı.
Düzenlemenin merkezinde, Uluslararası Holokost Anma İttifakı’nın (IHRA) 2016 yılında kabul ettiği çalışma tanımının İtalya mevzuatına alınması bulunuyor.
Yasa, antisemitizmi önlemeye yönelik ulusal stratejinin uygulanması için bir çerçeve oluşturuyor. Ancak tartışmanın odağında yalnızca Yahudi karşıtlığıyla mücadele hedefi değil, bu mücadelede esas alınacak tanımın İsrail devletine ve hükümetine yönelik siyasi eleştiriler bakımından nasıl yorumlanacağı da var.
Yasanın bundan sonraki etkisi, üç yıllık ulusal stratejinin nasıl hazırlanacağına ve IHRA tanımının kamu kurumları, eğitim kuruluşları ve diğer alanlarda nasıl uygulanacağına bağlı olacak.
Düzenleme ne getiriyor?
Beş maddeden oluşan yasa, İtalya Cumhuriyeti’nin antisemitizmin her türünü reddettiğini ve anayasal özgürlükleri gözeterek bu olguyla mücadele edeceğini hükme bağlıyor. Birinci madde, IHRA’nın 26 Mayıs 2016’da kabul ettiği çalışma tanımını, bu tanıma eşlik eden göstergelerle birlikte benimsiyor.
IHRA’nın tanımına göre antisemitizm, Yahudilere yönelik nefret biçiminde ifade edilebilen belirli bir algıyı ifade ediyor. Bu nefretin sözlü veya fiziksel dışavurumları Yahudi ya da Yahudi olmayan kişileri, onların mülklerini, Yahudi topluluklarının kurumlarını ve ibadethanelerini hedef alabiliyor.
Yasanın ikinci maddesi, hükümet tarafından ulusal bir antisemitizmle mücadele stratejisi hazırlanmasını öngörüyor. Üç yıl süreyle uygulanacak stratejinin hedefleri arasında antisemitizmin, Yahudilere yönelik nefretin ve ayrımcılığın önlenmesi; Yahudi kültürünün desteklenmesi; Yahudi topluluklarının güvenliğinin ve toplumsal uyumun güçlendirilmesi bulunuyor.
Üçüncü madde, antisemitizmle mücadele için farklı alanlarda eylem başlıkları belirliyor. Bunlar arasında polis kayıtlarından yararlanılarak olayların izlenmesi, internetteki antisemitik nefret söylemiyle mücadele, okullarda öğretmen ve öğrencilere yönelik eğitim çalışmaları, üniversitelerde araştırmalar, güvenlik güçleri ve yargı mensuplarına yönelik eğitimler ile spor alanında farkındalık faaliyetleri yer alıyor.
Dördüncü maddeyle, ulusal stratejinin hazırlanması ve güncellenmesinden sorumlu bir antisemitizmle mücadele koordinatörü oluşturuluyor. Koordinatöre destek vermek üzere kamu kurumlarının, uzmanların ve eğitim, medya ve yayıncılık alanlarının temsilcilerinin katılacağı teknik çalışma grubu kurulması öngörülüyor. Beşinci madde ise düzenlemenin uygulanmasının kamu bütçesine yeni veya ek mali yük getirmemesini esas alıyor.
IHRA tanımı neden tartışılıyor?
Yasa etrafındaki temel anlaşmazlık, IHRA’nın antisemitizm tanımına eşlik eden örneklerin İsrail’e yönelik siyasi eleştirilerle nasıl bir ilişki kurduğu üzerinde yoğunlaşıyor.
IHRA’nın çalışma tanımı, antisemitizmin yalnızca Yahudilere doğrudan yöneltilen nefret söylemiyle sınırlı olmadığını; İsrail devletinin Yahudilerin kolektif temsili olarak hedef alınmasının da belirli koşullarda antisemitizm göstergesi olabileceğini belirtiyor. Tanıma eşlik eden örnekler arasında Yahudilerin kendi kaderini tayin hakkının reddedilmesi, İsrail’in varlığının ırkçı bir girişim olarak nitelendirilmesi, İsrail hükümetinin politikalarının Nazi Almanyası’nın politikalarıyla karşılaştırılması ve Yahudilerin İsrail devletinin eylemlerinden topluca sorumlu tutulması bulunuyor.
Bununla birlikte IHRA metni, İsrail’e yönelik başka ülkeler için de kullanılan benzer eleştirilerin antisemitizm olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça belirtiyor. Örneklerin de bağlam dikkate alınarak yorumlanması gerektiğini vurguluyor. Ancak eleştiriler, bu örneklerin ulusal mevzuata taşınmasının uygulamada farklı yorumlara kapı açabileceği yönünde. Özellikle İsrail’in Filistin politikalarını, işgal uygulamalarını veya Gazze’deki askeri operasyonlarını eleştiren açıklamaların antisemitizm olarak sınıflandırılabileceği ve bunun ifade özgürlüğü üzerinde baskı oluşturabileceği savunuluyor.
Uluslararası Af Örgütü’nün İtalya temsilciliği de yasa kabul edilmeden önce bu yönde uyarılarda bulundu. Örgüt, IHRA tanımının bazı örneklerinin İsrail hükümetinin politikalarına yönelik meşru eleştirilerle Yahudi karşıtlığı arasındaki sınırı belirsizleştirebileceğini belirtti. Af Örgütü, tanımın okullar, üniversiteler ve sosyal medya gibi alanlarda uygulanmasının sansür ve otosansür riskini artırabileceğini savundu.
Örgütün 17 Kasım tarihli açıklamasında, yeni düzenlemenin yeni suç veya cezalar getirmemesinin bu kaygıları ortadan kaldırmadığı ifade edildi. Af Örgütü’ne göre sorun, tanımın yasa kapsamındaki faaliyet ve önlemlerin dayanağı haline getirilmesi ve uygulamada siyasi ifade alanını daraltabilecek biçimde yorumlanması ihtimali.
İtirazların odağındaki alternatif: Kudüs Antisemitizm Bildirgesi
Yasa görüşmeleri sırasında muhalif milletvekilleri ve eleştirel kuruluşlar, IHRA tanımının yerine 2021’de yayımlanan Kudüs Antisemitizm Bildirgesi’nin (Jerusalem Declaration on Antisemitism) esas alınmasını da gündeme getirdi.
Akademisyenler tarafından hazırlanan bildirge, Yahudilere yönelik önyargı ve düşmanlıkla İsrail devletine yönelik siyasi tutumların birbirinden ayrılması gerektiğini savunuyor. Metinde, İsrail hükümetinin politikalarını kanıta dayalı biçimde eleştirmenin, İsrail’i boykot etmeyi savunmanın veya Siyonizmi bir milliyetçilik biçimi olarak eleştirmenin tek başına antisemitizm sayılamayacağı belirtiliyor.
Bu yaklaşım, IHRA tanımının İsrail’e ilişkin örneklerinin uygulamada geniş yorumlanabileceğini düşünen kesimler tarafından alternatif olarak gösteriliyor. Ancak İtalya parlamentosu, yasa görüşmelerinde IHRA tanımının değiştirilmesi veya Kudüs Bildirgesi’nin kabul edilmesi yönündeki önerileri kabul etmedi.
Yasa yeni cezalar getiriyor mu?
Düzenlemeye ilişkin önemli ayrıntılardan biri, yeni ceza hükümleri içermemesi. Associated Press ve Reuters’ın aktardığına göre yasa, antisemitizm kapsamında yeni suçlar veya cezai yaptırımlar oluşturmuyor.
Bunun yerine mevcut ulusal stratejinin uygulanmasına yönelik ilkeler, kurumlar ve faaliyet alanları belirliyor.
Yasa hangi toplumsal ve siyasi tartışmanın ardından kabul edildi?
Düzenleme, İtalya’da antisemitik olaylara ilişkin kayıtların arttığı bir dönemde kabul edildi. Yahudi Çağdaş Dokümantasyon Merkezi Vakfı’nın (CDEC) Antisemitizm Gözlemevi tarafından yayımlanan 2025 yılı raporuna göre, ülkede yıl boyunca 963 antisemitik olay kaydedildi. Gözlemevi, kendisine ulaşan 1.492 bildirimi inceleyerek bunların 963’ünü antisemitik olay olarak sınıflandırdı.
Rapora göre kayıt altına alınan olayların 643’ü çevrimiçi ortamda, 320’si ise fiziksel dünyada gerçekleşti. Gözlemevi 2024’te 877, 2023’te 453, 2022’de ise 241 olay kaydetmişti. Böylece 2025 verileri, 2022’ye kıyasla belirgin bir artışa işaret etti. Kurum, bu rakamların kendisine ulaşan bildirimlere dayandığını ve tüm olayları kapsamayabileceğini de belirtiyor.
Yasanın destekçileri, bu artışın Yahudi topluluklarının güvenliğini sağlamaya ve antisemitizmle mücadeleyi kurumsallaştırmaya yönelik adımları gerekli kıldığını savunuyor. İtalya’daki Yahudi topluluklarını temsil eden kuruluşlar da düzenlemeyi antisemitizmle mücadelede bir güvence olarak değerlendirdi. Reuters’ın aktardığına göre İtalya Yahudi Toplulukları Birliği yasaya destek verdi.
Buna karşılık eleştirenler, Yahudi karşıtlığıyla mücadele edilmesi gerektiği konusunda itirazları olmadığını; asıl sorunun, bu mücadelede kullanılacak tanımın İsrail ve Filistin konusundaki siyasi tartışmalara etkisi olduğunu belirtiyor. Böylece yasa, bir yandan antisemitik olaylara karşı kurumsal mücadeleyi güçlendirmeyi hedeflerken diğer yandan ifade özgürlüğünün sınırları konusunda İtalya’daki siyasi ve hukuki tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
17 Kasım’daki oylama, muhalefet saflarında da görüş ayrılıklarını ortaya çıkardı. Tasarı 147 kabul, 93 ret ve beş çekimser oyla geçti. Oylama öncesinde bazı Demokrat Partili milletvekillerinin parti çizgisinden farklı tutum alacaklarını açıklaması, partideki ayrışmayı görünür hale getirdi.

